Ziekteverzuim, je bent er waarschijnlijk scherp op. Want zodra iemand zich ziekmeldt, merk je dat meteen in de planning. Toch is er ook een vorm van verzuim die minder zichtbaar is, maar minstens zo veel impact kan hebben: roze verzuim.
Roze verzuim betekent dat een medewerker wél op het werk verschijnt, maar eigenlijk niet goed kan functioneren. Soms omdat iemand lichamelijke klachten heeft, maar vaker omdat er mentale belasting speelt. Denk aan stress, overbelasting, zorgen thuis of beginnende burn-outklachten. De medewerker doet zijn best, maar komt niet goed mee. Het werk kost meer energie dan normaal, de focus ontbreekt en fouten sluipen er sneller in.
Doorgaan zonder uitval
Het lastige is dat roze verzuim vaak lang doorgaat zonder dat iemand echt uitvalt. Medewerkers willen niet zeuren, voelen zich verantwoordelijk of zijn bang dat ze anders zwak overkomen. Ze blijven dus aanwezig, maar ondertussen gaat de energie steeds verder omlaag.
Wat is roze verzuim precies?
Roze verzuim wordt ook wel presenteïsme genoemd. Het is eigenlijk het tegenovergestelde van ziekteverzuim. Bij ziekteverzuim is iemand afwezig, bij roze verzuim is iemand aanwezig maar presteert hij duidelijk minder. Het gaat dus niet om onwil of luiheid, maar om een situatie waarin iemand niet meer op volle kracht kan werken.
In de praktijk betekent dit vaak dat een medewerker wel de uren maakt, maar minder werk verzet, vaker fouten maakt, trager is of minder scherp reageert. Soms merk je het aan het gedrag: iemand is stiller, sneller geïrriteerd of trekt zich terug. Het kan heel lang duren voordat het opvalt, omdat het zich langzaam opbouwt.
Hoe ontstaat roze verzuim?
Roze verzuim ontstaat bijna nooit ineens. Vaak begint het met een periode van drukte of stress. Een medewerker heeft te veel taken, te weinig ruimte om te herstellen, of krijgt privé veel op zijn bord. Zeker wanneer iemand een hoge verantwoordelijkheidsgevoel heeft, is de kans groot dat diegene blijft doorgaan.
Ook een bedrijfscultuur speelt hierbij een rol. Als het gevoel leeft dat ziekmelden eigenlijk niet kan, of dat iedereen altijd ‘moet doorpakken’, dan kiezen medewerkers sneller voor aanwezig zijn terwijl ze eigenlijk rust nodig hebben. Dat lijkt op korte termijn handig, maar op lange termijn is het juist risicovol.
Hoe herken je roze verzuim?
Roze verzuim is lastig te herkennen, omdat iemand er gewoon is. Toch zijn er vaak signalen. Je ziet bijvoorbeeld dat het werk meer moeite kost dan normaal, dat deadlines niet meer gehaald worden of dat collega’s vaker moeten bijspringen. Ook kan iemand minder betrokken zijn bij overleggen, minder initiatief nemen of simpelweg een andere uitstraling hebben: moe, gejaagd of vlak.
Sommige medewerkers geven het ook zelf aan, maar vaak pas laat. Ze zeggen bijvoorbeeld dat ze slecht slapen, zich niet kunnen concentreren of het gevoel hebben dat ze nergens meer aan toe komen. Dat zijn belangrijke momenten om serieus te nemen, juist omdat het vaak een voorfase is van langdurige uitval.
Waarom is roze verzuim een probleem?
Veel werkgevers denken: als iemand er is, dan valt het wel mee. Maar roze verzuim is meestal duurder dan je verwacht. Niet alleen omdat de productiviteit daalt, maar ook omdat het invloed heeft op het hele team. Werk blijft liggen, fouten moeten worden hersteld en collega’s nemen taken over. Dat zorgt voor extra druk en kan zelfs een domino-effect veroorzaken.
In veel gevallen is roze verzuim een waarschuwing. Als iemand langere tijd over zijn grenzen gaat, is de kans groot dat er uiteindelijk een moment komt waarop het niet meer gaat. En dan is de uitval vaak langdurig.
Wat kun je als werkgever doen?
De belangrijkste stap is het gesprek aangaan. Niet vanuit controle of kritiek, maar vanuit oprechte aandacht. Als je merkt dat iemand anders functioneert dan normaal, is het verstandig om dat te benoemen en te vragen hoe het gaat. Dat soort gesprekken zijn misschien lastig, maar zorgen ervoor dat je problemen vroeg kunt opvangen.
Bespreek ook samen de oorzaak en mogelijke oplossingen. Ligt het aan werkdruk of zijn er thuis problemen? Zijn er taken die tijdelijk anders verdeeld kunnen worden? Mist iemand overzicht, structuur of steun? Soms is het een praktische oplossing, zoals het prioriteren van werkzaamheden of het verminderen van deadlines. Soms is er meer nodig, bijvoorbeeld ondersteuning via de bedrijfsarts of een coach.
Wat er ook speelt, maak als werkgever in ieder geval duidelijk dat herstellen net zo belangrijk is als presteren. Medewerkers die het gevoel hebben dat ze zich veilig kunnen uitspreken, wachten minder lang met aangeven dat het niet goed gaat. En het spreekt voor zich dat je zo grotere problemen voorkomt.
Roze verzuim voorkomen
Roze verzuim helemaal voorkomen kan natuurlijk niet. Iedereen heeft wel eens een periode waarin het minder gaat. Maar je kunt het wel verkleinen door regelmatig contact te houden met medewerkers, niet alleen wanneer er iets misgaat. Ook helpt het te herkennen en als er binnen het bedrijf ruimte is om grenzen te bespreken.
Een gezonde werkcultuur is daarbij essentieel. Niet de cultuur waarin “altijd doorgaan” de norm is, maar waarin rust, herstel en duidelijke verwachtingen vanzelfsprekend zijn.
Wat betekent dit voor jou?
Roze verzuim zie je niet terug in je verzuimcijfers, maar je merkt het vaak wel in je organisatie. Medewerkers lijken er te zijn, maar de energie is weg. Het werk stapelt zich op en de sfeer verandert. Als je op tijd signalen herkent en het gesprek opent, voorkom je dat roze verzuim uiteindelijk verandert in langdurige uitval.
Wil je sparren over hoe je dit als werkgever praktisch aanpakt? Van Berkel Werkt helpt je graag met beleid, gesprekken en begeleiding rondom verzuim en preventie.
Wil je meer lezen? Misschien vind je deze artikelen ook interessant:
Lastige gesprekken voeren – zo maak je het makkelijk(er)
De bedrijfsarts inschakelen
