Ongewenst gedrag op de werkvloer. Je hoopt als werkgever dat het bij jou niet speelt. Misschien denk je zelfs: ‘dit gebeurt bij ons niet’. Toch heb je een duidelijke verplichting richting je werknemers om ongewenst gedrag te voorkomen én aan te pakken. Maar wat zijn die verplichtingen precies? We zetten het voor je op een rij.
(Nog) geen wettelijke verplichting
Sinds begin 2025 ligt er een wetsvoorstel dat werkgevers mogelijk vanaf juli 2026 zou verplichten om een schriftelijke gedragscode te hebben. Begin 2026 is dit voorstel echter nog niet eens ingediend bij de Tweede Kamer. Op dit moment is een gedragscode ongewenst gedrag dus nog niet verplicht. Dat betekent overigens niet dat je als werkgever kunt afwachten
Wel verplicht: ongewenst gedrag voorkomen.
Ook zonder gedragscode ben je als werkgever namelijk wettelijk verplicht om ongewenst gedrag tegen te gaan. De Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. De wet schrijft alleen niet voor hoe je dat precies moet doen. Je mag zelf bepalen welke maatregelen je neemt, zolang je maar kunt aantonen dat je actief beleid voert. In de praktijk blijkt dat juist hier veel onzekerheid ontstaat.
Waarom een gedragscode toch verstandig is
Een gedragscode biedt daarvoor duidelijkheid. Signalen van grensoverschrijdend gedrag zorgen vaak voor onrust binnen een organisatie. Medewerkers kunnen zich onveilig voelen en emoties als angst, stress, schaamte of machteloosheid spelen al snel een rol. Door schriftelijk vast te leggen welk gedrag ongewenst is en daar concrete voorbeelden bij te geven, verklein je de ruimte voor misverstanden en interpretatieverschillen. Medewerkers weten beter waar de grens ligt en wat zij van elkaar mogen verwachten.
Ook is het belangrijk dat in de gedragscode staat waar medewerkers terechtkunnen met klachten, zorgen of vermoedens van ongewenst gedrag en wie hen daarbij kan ondersteunen.
De vertrouwenspersoon als vast onderdeel
Een gedragscode werkt pas echt goed als medewerkers niet alleen weten wat de regels zijn, maar ook bij wie zij veilig terechtkunnen. Daarbij biedt een vertrouwenspersoon uitkomst.
Van Berkel Werkt biedt werkgevers de mogelijkheid om een externe vertrouwenspersoon aan te stellen. Dit sluit naadloos aan op een gedragscode ongewenst gedrag. In de gedragscode leg je vast welke stappen een medewerker kan zetten; de vertrouwenspersoon zorgt in de praktijk voor een laagdrempelig, onafhankelijk en vertrouwelijk aanspreekpunt.
Een externe vertrouwenspersoon heeft als voordeel dat medewerkers vaak sneller hun verhaal durven te doen en dat meldingen zorgvuldig en objectief worden opgepakt. Tegelijkertijd ondersteunt de vertrouwenspersoon jou bij het bepalen van vervolgstappen, zonder dat rollen of verantwoordelijkheden door elkaar lopen.
Sancties, procedures en zorgvuldigheid
In de gedragscode neem je ook op welke maatregelen of sancties volgen bij overtreding van de gedragsregels. Daarmee maak je duidelijk dat ongewenst gedrag consequenties heeft en laat je zien dat je dit onderwerp serieus neemt.
Een goede gedragscode besteedt daarnaast aandacht aan zorgvuldigheid. Niet alleen aan de positie van het slachtoffer, maar ook aan de rechten en opvang van een vermeende dader. Zeker wanneer iemand onterecht wordt beschuldigd. Duidelijke procedures helpen om emoties te scheiden van feiten. Zo voorkom je dat situaties escaleren.
Wat betekent dit voor jou?
Ook al is het (nog) niet verplicht, een gedragscode ongewenst gedrag laat zien dat je als werkgever verantwoordelijkheid neemt voor een veilige werkomgeving. Door dit te combineren met een (externe) vertrouwenspersoon, geef je hier op een concrete en praktische manier invulling aan. Bovendien ben je zo beter voorbereid op mogelijke toekomstige wetgeving.
Wil je sparren over een gedragscode die past bij jouw organisatie of wil je weten wat het inzetten van een vertrouwenspersoon voor jou betekent? We denken graag met je mee.
Wil je meer lezen? Misschien vind je deze artikelen ook interessant:
Het belang van de vertrouwenspersoon: interview met Petra Daas
Verplichte en aanbevolen HR-rollen voor werkgevers
