Verworven rechten bij je personeel, daar zit je niet op te wachten. Toch gebeurt het sneller dan je denkt; een tijdelijke afspraak of een soepel gebaar kunnen langzaam uitgroeien tot een permanent voordeel. Terwijl dit nooit zo bedoeld was. Verworven rechten beperken je vrijheid als werkgever en kunnen tot lastige situaties leiden wanneer je ze wilt terugdraaien. In dit artikel lees je wat een verworven recht precies is, hoe je als werkgever vroegtijdig signalen herkent én hoe je voorkomt dat een tijdelijke gunst verandert in een vaste arbeidsvoorwaarde.
Wat is een verworven recht?
Een verworven recht betekent dat een werknemer, door herhaald en consequent gedrag van de werkgever, het vertrouwen mag krijgen dat een bepaald voordeel onderdeel is van zijn arbeidsvoorwaarden—ook al staat het nergens op papier.
Het gaat dus om drie elementen:
- Structureel – iets gebeurt meerdere jaren of momenten achter elkaar
- Consistent – het voordeel wordt steeds op dezelfde manier toegekend
- Gerechtvaardigd vertrouwen – de werknemer mag aannemen dat het blijvend is
Voorbeelden van verworven rechten die vaak voorkomen:
- Elk jaar een vaste bonus, ook al staat het niet in de arbeidsovereenkomst
- Extra vakantiedagen die jarenlang zijn toegestaan
- Structureel thuiswerken op vaste dagen
- Een vaste werktijd of dienst die nooit verandert
- Privégebruik van een bedrijfsauto dat stilzwijgend is toegestaan
Wanneer loop je als werkgever risico?
Er ontstaat pas een verworven recht wanneer jouw gedrag – bewust of onbewust – een patroon vormt waar werknemers op mogen vertrouwen. Dit gaat vaak geleidelijk; werkgevers hebben niet door dat ze jarenlang hetzelfde toestaan.
Risicosituaties zijn bijvoorbeeld:
- Je maakt uitzonderingen “omdat het zo uitkomt” maar herhaalt dat de jaren daarna opnieuw.
- Een leidinggevende geeft medewerkers steeds dezelfde bonus of extra’s zonder dat HR of directie dat weet.
- Je bent flexibel geweest in drukke jaren, maar wilt daarna terug naar de basisafspraak.
- Je staat tijdelijk thuiswerken toe maar zet dit nooit formeel terug.
- Je corrigeert afspraken niet wanneer medewerkers wisselen van functie, locatie of leidinggevende.
Hoe voorkom je dat er een verworven recht ontstaat?
Gelukkig kun je als werkgever veel doen om te voorkomen dat er ongewenste verwachtingen ontstaan.
- Leg tijdelijke afspraken altijd schriftelijk vast. Gebruik daarbij duidelijke formuleringen zoals: “Deze afspraak geldt tijdelijk, tot uiterlijk 1 juli 2025, en leidt niet tot een verworven recht.”
- Communiceer helder bij uitzonderingen. Maak werknemers bewust dat het om een uitzondering gaat: “We wijken dit jaar af vanwege de hoge werkdruk, maar dit is geen vaste regeling.”
- Houd beleid en personeelsdossiers actueel. Als personeelsadministratie niet up-to-date is, ontstaat sneller onduidelijkheid. Noteer afwijkingen meteen in het dossier, inclusief einddatum.
- Train leidinggevenden (of jezelf) Voorkom (onbedoelde) voordelen die later als recht worden gezien. Zorg dat iedereen weet: alles wat structureel lijkt, kan arbeidsvoorwaardelijk worden.
- Controleer jaarlijks de praktijk. Past het dagelijkse gedrag nog bij het HR-beleid? Een jaarlijkse interne check helpt verrassingen voorkomen.
Voorbeeld uit de praktijk
Situatie:
Emma werkt al vijf jaar op kantoor. In de winter is het altijd rustig, dus laat haar leidinggevende haar vanaf november standaard op dinsdag thuiswerken. Het staat nergens vastgelegd; het “is gewoon zo gegroeid”. In 2025 wil de werkgever terug naar volledige aanwezigheid op kantoor.
Risico:
Omdat Emma jarenlang, structureel en zonder voorbehoud op dinsdag thuis mocht werken, kan zij stellen dat dit een verworven recht is. De werkgever kan dit niet zomaar terugdraaien.
Hoe had dit voorkomen kunnen worden?
- Door vanaf het begin te zeggen dat thuiswerken tijdelijk is
- Door jaarlijks te bevestigen dat het geen vast onderdeel van de arbeidsvoorwaarden is
- Door afspraken schriftelijk vast te leggen
- Door beleid te maken voor thuiswerkdagen en dit toe te passen op iedereen
Wat betekent dit voor jou?
Of je nu een klein team hebt of een groeiende organisatie: verworven rechten kunnen snel ontstaan, juist wanneer je het goed bedoelt. Maak daarom bewust afspraken, leg afwijkingen vast en communiceer duidelijk wanneer iets tijdelijk is. Twijfel je of een bepaalde situatie in jouw bedrijf al tot een verworven recht leidt? Dan kijken we graag met je mee.
