In een periode met veel vrije dagen steekt deze vraag bijna ieder jaar weer de kop op: is het eigenlijk wel eerlijk als een feestdag op de vaste vrije dag van een parttimer valt? Voor veel werkgevers voelt het logisch om te zeggen: jammer, die dag was je toch al vrij. Maar zo eenvoudig ligt het juridisch niet. Het College voor de Rechten van de Mens heeft namelijk al meerdere keren geoordeeld dat parttimers hierdoor benadeeld kunnen worden ten opzichte van fulltimers.
Waarom voelt dit voor werknemers vaak oneerlijk?
De frustratie is goed te begrijpen. Veel officiële vrije dagen vallen relatief vaak op een maandag, zoals Tweede Paasdag en Tweede Pinksterdag. Werknemers die fulltime werken, profiteren daar automatisch van. Maar wie parttime werkt en standaard op maandag vrij is, mist die vrije uren steeds opnieuw. Daardoor kan een parttimer naar verhouding minder profiteren van betaalde feestdagen dan een fulltimer. Juist daarin zit de kern van de discussie.
Mag je als werkgever dan gewoon zeggen: helaas?
Veel werkgevers hebben jarenlang die lijn gevolgd. In de praktijk kwam het er dan op neer dat een feestdag op een niet-werkdag simpelweg niet werd gecompenseerd. Volgens het College voor de Rechten van de Mens kan dat echter neerkomen op verboden onderscheid naar arbeidsduur. Het uitgangspunt is dat voltijders en deeltijders naar verhouding een gelijk aantal vrije uren moeten hebben.
Dat betekent niet dat elke werkgever automatisch in overtreding is zodra er geen compensatie wordt gegeven. Wel betekent het dat je als werkgever moet kunnen uitleggen waarom jouw regeling fair uitpakt en waarom parttimers niet structureel benadeeld worden.
Wat zegt de wet hierover?
De wettelijke basis ligt in artikel 7:648 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin staat dat onderscheid op grond van arbeidsduur niet is toegestaan, tenzij daar een objectieve rechtvaardiging voor is. Werk- en rusttijden vallen ook onder arbeidsvoorwaarden. Met andere woorden: je mag parttimers niet zomaar ongunstiger behandelen dan fulltimers als dat samenhangt met het aantal uren dat zij werken.
Wat speelde er in de zaak uit 2022?
In de zaak waar recent weer aandacht voor is, ging het om een werkneemster die 32 uur per week werkte, van dinsdag tot en met vrijdag. Haar vaste vrije dag was maandag. Juist daardoor liep zij feestdagen mis die vaker op maandag vallen. Het College voor de Rechten van de Mens oordeelde dat deze werknemer daardoor minder profiteerde van vrije feestdagen dan fulltime collega’s en dat de werkgever verboden onderscheid maakte op grond van arbeidsduur.
Opvallend was dat de werkgever aanvoerde dat de werknemer zelf haar werkdagen had mogen kiezen. Maar ook dat argument hield geen stand. Volgens het College blijft het de verantwoordelijkheid van de werkgever om te zorgen voor een regeling waarbij werknemers naar verhouding gelijk worden behandeld.
Moet je dan altijd compenseren?
In de praktijk is compensatie vaak wel de veiligste route, maar de precieze oplossing kan verschillen. Het gaat er vooral om dat parttimers en fulltimers naar verhouding een gelijk aantal vrije uren krijgen. Een werkgever kan dat bijvoorbeeld regelen met een jaarurensysteem. Daarbij wordt gekeken naar het totaal aantal te werken uren op jaarbasis, zodat het minder uitmaakt op welke dag een feestdag valt. Het College noemt dat expliciet als een manier om ongelijke behandeling te voorkomen.
Let ook op cao en personeelsreglement
Daarbij is wel een belangrijke nuance nodig. In de wet staat niet algemeen dat iedereen op feestdagen automatisch betaald vrij is. Veel hangt af van de cao, de arbeidsovereenkomst en het personeelsreglement. Juist daarom is het verstandig om niet alleen naar het gevoel van eerlijkheid te kijken, maar ook naar de afspraken die binnen jouw organisatie gelden. De bron wijst daar ook nadrukkelijk op.
Waarom is dit juist nu een actueel onderwerp?
Rond Pasen, Pinksteren en Bevrijdingsdag komt deze vraag altijd weer op tafel. Niet alleen omdat er dan veel feestdagen zijn, maar ook omdat verschillen tussen werknemers dan meteen zichtbaar worden. De ene werknemer heeft geluk dat een feestdag op een werkdag valt, de andere niet. Zeker in organisaties met veel parttimers kan dat leiden tot discussie, irritatie of vragen over gelijke behandeling. Dat maakt het verstandig om je beleid op dit punt juist nu nog eens goed tegen het licht te houden.
Wat betekent dit voor jou als werkgever?
Werk je met parttimers en vallen feestdagen binnen jouw organisatie onder betaalde vrije dagen? Dan is het slim om te beoordelen of jouw regeling in de praktijk eerlijk uitpakt. Krijgen parttimers naar verhouding evenveel vrije uren als fulltimers? En kun je dat ook goed uitleggen? Zo niet, dan kan het verstandig zijn om je beleid aan te passen of een systeem te kiezen dat beter aansluit bij gelijke behandeling.
Wil je meer lezen? Misschien vind je deze artikelen ook interessant:
Let op: wettelijke vakantiedagen vervallen per 1 juli 2026
Waardering: het meest onderschatte instrument in jouw organisatie
